Sezonowość interwencji w warunkach psychiatrycznej izby przyjęć
Więcej
Ukryj
1
Students’ Scientific Club, Department of Psychiatry, Faculty of Medical Sciences in Zabrze,
Medical University of Silesia, Katowice, Poland
2
Department of Psychoprophylaxis, Faculty of Medical Sciences in Zabrze, Medical University of Silesia, Katowice, Poland
3
Katedra i Klinika Psychiatrii i Seksuologii, Akademia Śląska, Katowice / Department of Psychiatry and Sexuology, Academy of Silesia, Katowice, Poland
Autor do korespondencji
Magdalena Stencel
Magdalena Stencel, Studenckie Koło Naukowe, Katedra Psychiatrii, ul. Pyskowicka 49, 42-612 Tarnowskie Góry
Ann. Acad. Med. Siles. 2026;80:71-81
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wstęp:
Stan psychiczny człowieka jest kształtowany przez złożone czynniki biologiczne, społeczne, środowiskowe i ekonomiczne. Zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, lęki czy bezsenność, dotyczą znacznej części populacji Unii Europejskiej i Polski. W badaniach wskazuje się również istotny wpływ sezonowości – szczególnie jesienią, zimą
i podczas upałów – na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego oraz wzrost liczby interwencji psychiatrycznych. W badaniu przeanalizowano sezonowy rozkład przyjęć na oddziały psychiatryczne w nagłych przypadkach.
Materiał i metody:
Przeprowadzono analizę retrospektywną 4759 przypadków przyjęć na psychiatryczną izbę przyjęć w Katowicach-Szopienicach w 2019 r. Zebrane dane obejmowały datę przyjęcia, tryb przyjęcia, płeć, wiek pacjenta oraz rozpoznanie ICD-10. Do analizy statystycznej wykorzystano program Microsoft Excel 365 oraz test chi-kwadrat przy poziomie istotności α = 0,05.
Wyniki:
Przeanalizowano łącznie 2285 nagłych przyjęć psychiatrycznych. Zaobserwowano wahania sezonowe, z największą liczbą przyjęć latem – szczególnie w sierpniu – a najmniejszą zimą, zwłaszcza w lutym. Istotne statystycznie różnice stwierdzono w ogólnej liczbie przyjęć, a także wśród mężczyzn i osób, u których rozpoznania dotyczyły używania substancji psychoaktywnych (F10–F19). W pozostałych grupach wiekowych i diagnostycznych zauważalne sezonowości nie osiągały poziomu istotności statystycznej. Mimo braku jednoznacznych dowodów we wszystkich grupach wyniki wskazują na potencjalny wpływ czynników sezonowych na liczbę interwencji psychiatrycznych.
Wnioski:
Szczyt przyjęć na oddziały psychiatryczne w trybie nagłym przypada na miesiące letnie, szczególnie wśród pacjentów płci męskiej i osób z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych (F10–F19), natomiast w miesiącach zimowych wskaźnik przyjęć jest najniższy. Zaobserwowano również sezonowe różnice diagnostyczne – jesienią wzrasta liczba przyjęć pacjentów z rozpoznaniami F70–F98, natomiast największe wahania sezonowe, porównując zarówno pory roku kalendarzowego, jak i meteorologicznego, dotyczą zaburzeń schizofrenicznych (F20–F29).
REFERENCJE (25)
1.
Wypych-Ślusarska A, Głogowska-Ligus J, Słowiński J. Social determinants of health inequalities. [Article in Polish]. Piel Zdr Publ. 2019;9(3):229–236. doi: 10.17219/pzp/100468.
2.
Wciórka J, Leciak J, Rawska-Kabacińska A, Suchecka E, Świtaj P, Stefanowski B, Stokwiszewski J. EZOP II: rozpowszechnienie zaburzeń (kiedykolwiek w życiu, ostatnie 12 miesięcy, ostatni miesiąc) [pdf]. Instytut Psychiatrii i Neurologii. Warszawa, 15-16 listopada 2021,
https://ezop.edu.pl/wp-content... [accessed on 5 February 2026].
3.
Kondycja psychiczna mieszkańców Polski: raport z badań „Epidemiologia zaburzeń psychiatrycznych i dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej – EZOP Polska” [pdf]. J. Moskalewicz, A. Kiejna, B. Wojtyniak [ed.]. Instytut Psychiatrii i Neurologii. Warszawa 2012,
https://ezop.edu.pl/wp-content... [accessed on 5 February 2026].
4.
Kurlansik SL, Ibay AD. Seasonal affective disorder. Am Fam Physician. 2012;86(11):1037–1041.
5.
Galima SV, Vogel SR, Kowalski AW. Seasonal affective disorder: common questions and answers. Am Fam Physician. 2020;102(11):668–672.
6.
Wirz-Justice A. Seasonality in affective disorders. Gen Comp Endocrinol. 2018;258:244–249. doi: 10.1016/j.ygcen.2017.07.010.
7.
Wirz-Justice A, Skene DJ, Münch M. The relevance of daylight for humans. Biochem Pharmacol. 2021;191:114304. doi: 10.1016/j.bcp.2020.114304.
8.
Stivanello E, Chierzi F, Marzaroli P, Zanella S, Miglio R, Biavati P, et al. Mental health disorders and summer temperature-related mortality: A case crossover study. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(23):9122. doi: 10.3390/ijerph17239122.
9.
World Health Organization. The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders: Diagnostic criteria for research. Vol. 2. Geneva: World Health Organization; 1993.
10.
Piskorz S. Środki dydaktyczne. In: S. Piskorz S [ed.]. Zarys dydaktyki geografii. Wyd. Naukowe PWN. Warszawa 1995, p. 117–123.
11.
Lente 2009 (maart, april, mei): Zeer zacht, zeer zonnig en gemiddeld over het land vrij droog. Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, 2 juni 2009 [online],
https://www.knmi.nl/nederland-... [accessed on 22 May 2024].
12.
Anastasi S, Eusebi P, Quartesan R. Psychiatry in the emergency room: clinical experience in Perugia. Psychiatr Danub. 2014;26 Suppl 1:148–161.
13.
Zhang R, Volkow ND. Seasonality of brain function: role in psychiatric disorders. Transl Psychiatry. 2023;13(1):65. doi: 10.1038/s41398-023-02365-x.
14.
Fraccalini T, Ricci V, Tarozzo B, Cardinale L, Primerano G, Kowsaralsadat M, et al. Effects of seasonality in emergency admissions for mental disorders: two years of clinical experience. Int J Psychiatry Clin Pract. 2024;28(1):45–52. doi: 10.1080/13651501.2024.2331481.
15.
Heboyan V, Stevens S, McCall WV. Effects of seasonality and daylight savings time on emergency department visits for mental health disorders. Am J Emerg Med. 2019;37(8):1476–1481. doi: 10.1016/j.ajem.2018.10.056.
16.
Park J, Kim A, Bell ML, Kim H, Lee W. Heat and hospital admission via the emergency department for people with intellectual disability, autism, and mental disorders in South Korea: a nationwide, time-stratified, case-crossover study. Lancet Psychiatry. 2024;11(5):359–367. doi: 10.1016/S2215-0366(24)00067-1.
17.
Della DF, Smith D, Looi JCL, Allison S, Bastiampillai T. Seasonal surge for mental health demand in emergency departments. Prim Care Companion CNS Disord. 2024;26(1):23m03629. doi: 10.4088/PCC.23m03629.
18.
Hinterbuchinger B, König D, Gmeiner A, Listabarth S, Fellinger M, Thenius C, et al. Seasonality in schizophrenia—An analysis of a nationwide registry with 110,735 hospital admissions. Eur Psychiatry. 2020;63(1):e55. doi: 10.1192/j.eurpsy.2020.47.
19.
Gavioli A, Pazin PTN, Marangoni SR, Hungaro AA, Santana CJ, Oliveira MLF. Drug use by men admitted to a psychiatric hospital. Rev Lat Am Enfermagem. 2020;28:e3296. doi: 10.1590/1518-8345.3370.3296.
20.
Wang J, Wei Z, Yao N, Li C, Sun L. Association between sunlight exposure and mental health: evidence from a special population without sunlight in work. Risk Manag Healthc Policy. 2023;16:1049–1057. doi: 10.2147/RMHP.S420018.
21.
Fahlgren MK, Cheung JC, Ciesinski NK, McCloskey MS, Coccaro EF. Gender differences in the relationship between anger and aggressive behavior. J Interpers Violence. 2022;37(13–14):NP12661–NP12670. doi: 10.1177/0886260521991870.
22.
Lickiewicz J, Piotrowicz K, Hughes PP, Makara-Studzińska M. Weather and aggressive behavior among patients in psychiatric hospitals–an exploratory study. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(23):9121. doi: 10.3390/ijerph17239121.
23.
Yaniv-Rosenfeld A, Maoz H, Elalouf A. Seasonality, holidays and the demand for urgent psychiatric care in Israel. [Article in Hebrew]. Harefuah. 2023;162(8):496–499.
25.
Życie religijne w Polsce: Wyniki badania spójności społecznej 2018 [pdf]. Departament Badań Społecznych, Wydział Badań i Analiz Jakości Życia i Kapitału Społecznego. GUS. Warszawa 2018,
https://stat.gov.pl/files/gfx/... [accessed on 5 February 2026].