PL EN
Jatrogenny zespół Cushinga spowodowany miejscowym stosowaniem steroidów z powodu nawracającego zapalenia dziąseł u chłopca z przewlekłą chorobą nerek po przeszczepieniu serca
 
Więcej
Ukryj
1
Department of Paediatrics, Faculty of Medical Sciences in Zabrze, Medical University of Silesia, Katowice, Poland
 
 
Autor do korespondencji
Maria Szczepańska   

Katedra i Klinika Pediatrii, Wydział Nauk Medycznych w Zabrzu ŚUM, ul. 3 Maja 13/15, 41-800 Zabrze
 
 
Ann. Acad. Med. Siles. 2026;80:144-149
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wielochorobowość w pediatrii, definiowana jako współwystępowanie co najmniej dwóch przewlekłych chorób lub zaburzeń rozwojowych u jednego pacjenta, stanowi coraz większe wyzwanie kliniczne, diagnostyczne i terapeutyczne. Zjawisko to wiąże się z postępem medycyny, umożliwiającym przeżycie dzieci z ciężkimi chorobami, ale jednocześnie zwiększającym ryzyko powikłań narządowych oraz działań niepożądanych długotrwałego leczenia. W pracy przedstawiono przypadek 16-letniego chłopca, od urodzenia z kardiomiopatią rozstrzeniową, leczoną przeszczepieniem serca we wczesnym dzieciństwie, z przewlekłą chorobą nerek, nawracającymi zapaleniami dziąseł, niskorosłością, opóźnionym dojrzewaniem płciowym oraz jatrogennym zespołem Cushinga. Pacjent był diagnozowany z powodu niskorosłości i opóźnionego dojrzewania płciowego. W wywiadzie zwracało uwagę wieloletnie, cykliczne stosowanie miejscowego hydrokortyzonu na błonę śluzową jamy ustnej z powodu nawrotowych zapaleń dziąseł, występujących po włączeniu leczenia immunosupresyjnego. Badanie przedmiotowe wykazało cechy cushingoidalne, nieprawidłowy rozkład tkanki tłuszczowej, opóźniony rozwój cech płciowych oraz znaczne opóźnienie wieku kostnego. W badaniach laboratoryjnych stwierdzono obniżone stężenie porannego kortyzolu, częściowo zachowaną rezerwę nadnerczową w teście z Synacthenem, prawidłowe wydzielanie hormonu wzrostu w teście stymulacyjnym z glukagonem. Całość obrazu klinicznego wskazywała na jatrogenny zespół Cushinga z wtórną supresją osi podwzgórze–przysadka–nadnercza. Podjęto próbę odstawienia hydrokortyzonu, zaplanowano dalszą ocenę endokrynologiczną oraz zalecono profilaktyczną suplementację steroidów w sytuacjach stresowych. Opisany przypadek dowodzi, że nawet miejscowo stosowane glikokortykosteroidy mogą prowadzić do ciężkich powikłań ogólnoustrojowych, zwłaszcza u dzieci z wielochorobowością, co uzasadnia konieczność ścisłego monitorowania terapii i skoordynowanej opieki wielospecjalistycznej.
REFERENCJE (20)
1.
Barnett K, Mercer SW, Norbury M, Watt G, Wyke S, Guthrie B. Epidemiology of multimorbidity and implications for health care, research, and medical education: a cross-sectional study. Lancet. 2012;380(9836):37–43. doi: 10.1016/S0140-6736(12)60240-2.
 
2.
Chan RCH, Yi H, Siu QKY. Polymorbidity of developmental disabilities: Additive effects on child psychosocial functioning and parental distress. Res Dev Disabil. 2020;99:103579. doi: 10.1016/j.ridd.2020.103579.
 
3.
Palczewska I, Niedźwiecka Z. Wskaźniki rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży warszawskiej. Med Wieku Rozwoj. 2001;5(Supl. 1):17–118.
 
4.
Obrycki Ł, Sarnecki J, Lichosik M, Sopińska M, Placzyńska M, Stańczyk M, et al. Kidney length normative values in children aged 0–19 years – a multicenter study. Pediatr Nephrol. 2022;37(5):1075–1085. doi: 10.1007/s00467-021-05303-5.
 
5.
VanSickle JS, Warady BA. Chronic kidney disease in children. Pediatr Clin North Am. 2022;69(6):1239–1254. doi: 10.1016/j.pcl.2022.07.010.
 
6.
Nefrologia dziecięca w praktyce (od A do Z). In: Grenda R, Litwin [ed.]. Medycyna Praktyczna. Kraków 2021.
 
7.
Zipser M, Kwiatkowska J, Potaż P, Wałdoch A, Meyer-Szary J. Kardiomiopatia rozstrzeniowa w populacji dziecięcej. Forum Med Rodz. 2015;9(3):276–278.
 
8.
Sehgal S, Shea E, Kelm L, Kamat D. Heart transplant in children: what a primary care provider needs to know. Pediatr Ann. 2018;47(4):e172–e178. doi: 10.3928/19382359-20180319-01.
 
9.
Hyla-Klekot L, Chodór B, Kucharska G, Głowacki J. Wybrane aspekty transplantacji serca u dzieci. Post Nauk Med. 2007;5:192–201.
 
10.
Hoskote A, Burch M. Peri-operative kidney injury and long-term chronic kidney disease following orthotopic heart transplantation in children. Pediatr Nephrol. 2015;30(6):905–918. doi: 10.1007/s00467-014-2878-4.
 
11.
Kirk R, Dipchand AI, Edwards LB, Kucheryavaya AY, Benden C, Christie JD, et al. The Registry of the International Society for Heart and Lung Transplantation: fifteenth pediatric heart transplantation report – 2012. J Heart Lung Transplant. 2012;31(10):1065–1072. doi: 10.1016/j.healun.2012.08.001.
 
12.
Van den Eynde J, Salaets T, Louw JJ, Herman J, Breysem L, Vlasselaers D, et al. Persistent markers of kidney injury in children who developed acute kidney injury after pediatric cardiac surgery: a prospective cohort study. J Am Heart Assoc. 2022;11(7):e024266. doi: 10.1161/JAHA.121.024266.
 
13.
Sobolewska J, Żak Z, Monia-Tutur K, Wojciechowska-Luźniak A, Witek P, Niemczyk S. Zaburzenia endokrynologiczne w przewlekłej chorobie nerek. Pediatr Med Rodz. 2022;18(3):209–218. doi: 10.15557/PiMR.2022.0031.
 
14.
Oh TJ, Eber R, Wang HL. Periodontal diseases in the child and adolescent. J Clin Periodontol. 2002;29(5):400–410. doi: 10.1034/j.1600-051x.2002.290504.x.
 
15.
Wood Heickman LK, Davallow Ghajar L, Conaway M, Rogol AD. Evaluation of Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis Suppression following Cutaneous Use of Topical Corticosteroids in Children: A Meta-Analysis. Horm Res Paediatr. 2018;89(6):389–396. doi: 10.1159/000489125.
 
16.
Tatsi C. Cushing Syndrome/Disease in Children and Adolescents. [Updated 2024 Mar 14]. In: Feingold KR, Adler RA, Ahmed SF, et al. [ed.]. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/b....
 
17.
Guarnotta V, Emanuele F, Salzillo R, Giordano C. Adrenal Cushing’s syndrome in children. Front Endocrinol (Lausanne). 2023;14:1329082. doi: 10.3389/fendo.2023.1329082.
 
18.
Stacey SK, McEleney M. Topical corticosteroids: choice and application. Am Fam Physician. 2021;103(6):337–343.
 
19.
Böckle BC, Jara D, Nindl W, Aberer W, Sepp NT. Adrenal insufficiency as a result of long-term misuse of topical corticosteroids. Dermatology. 2014;228(4):289–293. doi: 10.1159/000358427.
 
20.
Kerner M, Ishay A, Ziv M, Rozenman D, Luboshitzky R. Evaluation of the pituitary-adrenal axis function in patients on topical steroid therapy. J Am Acad Dermatol. 2011;65(1): 215–216. doi: 10.1016/j.jaad.2010.12.033.
 
eISSN:1734-025X
Journals System - logo
Scroll to top